Сыртқы табыс пен ішкі күйдің бір-біріне сәйкес келе бермейтін қазіргі заманда, адамның әдеттегі диалогтан тыс қалып қоятын нәрселерін – өз ойларын, реакцияларын және терең ішкі ұстанымдарын ести білу ерекше маңызды.

Бұл – көп жағдайда ашық айтылмайтын, бірақ адамның таңдауларына, қарым-қатынасына, ақшасына және өмірді сезінуіне тікелей әсер ететін тақырып туралы әңгіме. Адамды жағдайдан да, рационалды шешімдерден де тереңірек қалыптастыратын нәрселер туралы.

Кейде бір ғана ішке жасалған шынайы көзқарас, үйреншікті нәрселерді мүлде жаңа қырынан көруге жеткілікті болады.

Руслан Лесханұлы – санамен жұмыс істеу бойынша сертификатталған коуч-мастер.

Руслан, сіз бұл тәжірибемен қанша уақыттан бері айналысып келесіз және сізді психология мен сана астымен жұмыс істеу саласына не алып келді?

– Мен адамның ішкі әлемін зерттеу жолында шамамен жиырма жылдан бері келемін. Бұл жол мен үшін бір күнде немесе бір шешіммен басталған жоқ. Мен әрқашан адам табиғатына қызығушылықпен қарадым: неліктен кейбір адамдар өмірін өзгерте алады, ал кейбіреулер жылдар бойы бір мәселенің айналасында жүре береді? Неліктен адам бәрін түсінгенімен, өзгеріске қадам жасай алмайды?

Жылдар бойы мен ең алдымен өзімді зерттедім. Өмірдегі қиындықтар, ішкі дағдарыстар, жоғалтулар, жауап іздеу кезеңдері мені адамның санасы мен сана астындағы процестерді тереңірек түсінуге алып келді. Бүгінде менің тәжірибем теорияға ғана емес, нақты өмірлік бақылаулар мен мыңдаған сағаттық жұмысқа сүйенеді.

– Сана астындағы бағдарламалар мен ішкі ұстанымдар адамның өміріне қалай әсер етеді? Неліктен көптеген адамдар өздері байқамай-ақ кінә, ұят немесе ішкі шектеу сезімімен өмір сүреді?

– Адамның өмірін көбіне оның саналы шешімдері емес, сана астында қалыптасқан сенімдері басқарады. Бала кезден бастап естіген сөздер, отбасындағы тәжірибе, қоғамнан алынған көзқарастар адамның ішкі бағдарламасына айналады.

Көп жағдайда адам өзінің шектеулерін өз ойы деп қабылдайды. Шын мәнінде, ол ата-анасынан, ортасынан немесе өткен тәжірибесінен алған сенімдер болуы мүмкін.

Кінә мен ұят сезімі де осы жерде қалыптасады. Көп адам өмір бойы өз болмысын жасырып, басқалар күткен адам болуға тырысады.

Уақыт өте келе бұл адамның өзінен алыстауына әкеледі. Ал ішкі еркіндік өзіңнің шынайы болмысыңды қабылдаудан басталады.

– Сіз ұжымдық ұстанымдар мен ұлттық ойлау жүйесі туралы жиі айтасыз. «Ел не дейді?» деген түсінік адамның психологиялық жағдайына қалай әсер етеді және неге өзін көрсету қорқынышы қоғамымызда соншалықты терең тамыр жайған?

– Біздің қоғамда ұжымдық сана өте күшті. Ұзақ уақыт бойы адамдар үшін қауіпсіздік қоғамның пікіріне бейімделумен байланысты болды.

Сол себепті көптеген адамдар өз ойын ашық айтуға, ерекшеленуге немесе өзін көрсетуге қорқады. Олар шынайы қалауын емес, айналасының күткенін орындауға тырысады.

«Ел не дейді?» деген сұрақ кейде адамның өміріндегі ең үлкен шектеуге айналады. Адам өз жолын емес, өзгенің бағасын қуалай бастайды.

Менің тәжірибемде көптеген адамдар дәл осы қорқыныштан өткен соң ғана өз өмірін шынайы түрде құра бастайды.

– Неліктен бүгінгі таңда көптеген адамдар өз еңбегі үшін лайықты ақы сұрауға және өзін үлкен ақшаға лайық сезінуге қиналады? Бұл да ішкі ұстанымдармен байланысты ма?

– Әрине. Ақша мәселесі көбінесе ақша туралы емес.

Көп адамда сана астында «ақша қиын келеді», «көп ақша табу қауіпті», «өзім үшін сұрауға болмайды», «алдымен бәріне ұнауым керек» деген ұстанымдар бар.

Өзін бағалай алмайтын адам өз еңбегін де бағалай алмайды.

Мен әрдайым бір нәрсені айтамын: адамның ақшамен қарым-қатынасы – оның өз құндылығымен қарым-қатынасының айнасы.

Адам өз еңбегінің құнын түсінген кезде ғана ақшаға деген көзқарасы өзгере бастайды.

– Неліктен қазіргі заманғы ер адам сырт көзге табысты болып көрінсе де, іштей босдықты, жалғыздықты және эмоционалдық күйзелісті жиі сезінеді?

– Қазіргі ер адамнан көп нәрсе талап етіледі: табысты болу, отбасын қамтамасыз ету, мықты болу, әлсіздігін көрсетпеу.

Бірақ көп жағдайда оның ішкі әлеміне ешкім назар аудармайды.

Сыртқы жетістік ішкі тыныштыққа кепілдік бермейді.

Көп ер адамдар өмір бойы рөлдерді атқарады, бірақ өздерінің шынайы сезімдерімен байланысын жоғалтады. Сондықтан сырттай бәрі жақсы көрінгенімен, іштей босдық сезімі сақталады.

Менің ойымша, ер адамның күші тек табыста емес. Оның күші – өзімен байланыста болуында, өз құндылықтарын түсінуінде және өз өмірін саналы түрде құруында.

– Ішкі еркіндікке жету жолы туралы айтсақ: адам шектеуші сценарийлерден шығып, қорқынышпен өмір сүруді тоқтатып, өзін шынайы ести бастау үшін жұмысты неден бастауы керек?

– Ең бірінші қадам – өз өміріне шынайы қарау.

Көп адам сыртқы жағдайды өзгертуге тырысады, бірақ мәселенің түбірі іште жатады.

Адам өзінен мына сұрақтарды сұрауы керек:

Менің өмірімді қандай қорқыныштар басқарып тұр?

Мен қандай сенімдерге сүйеніп өмір сүріп жүрмін?

Бұл шынымен менің таңдауым ба, әлде маған берілген бағдарлама ма?

Өзгеріс дәл осы сұрақтардан басталады.

Өзін тыңдай бастаған адам түйсігін ести бастайды. Ал түйсікпен байланыс орнаған жерде адам өз жолын анық көре бастайды.

Инстаграм, Тик Tок, YouTube: @ruslan_akhmetov7